{"id":5511,"date":"2026-02-21T13:29:00","date_gmt":"2026-02-21T13:29:00","guid":{"rendered":"https:\/\/haberadmin.com\/?p=5511"},"modified":"2026-02-21T13:29:00","modified_gmt":"2026-02-21T13:29:00","slug":"sanliurfa-milletvekili-ayandan-tbmm-ye-anadil-onergesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberadmin.com\/?p=5511","title":{"rendered":"\u015eanl\u0131urfa Milletvekili Ayan\u2019dan TBMM &#8216;ye Anadil \u00d6nergesi!"},"content":{"rendered":"<p>Halklar\u0131n E\u015fitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) \u015eanl\u0131urfa Milletvekili Dilan Kunt Ayan, 21 \u015eubat &#8220;Uluslararas\u0131 Anadili G\u00fcn\u00fc&#8221; vesilesiyle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019na kapsaml\u0131 bir Meclis Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 \u00f6nergesi sundu.<\/p>\n<p>Sunulan \u00f6nergede Ayan; T\u00fcrkiye\u2019de mevcut dillerin tespit edilerek dil temelli k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n ve hak ihlallerinin sona erdirilmesi, Anadil e\u011fitimi \u00f6n\u00fcndeki t\u00fcm engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131, dillerin korunmas\u0131, ya\u015fat\u0131lmas\u0131 ve yeni nesillere g\u00fcvenle aktar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 amac\u0131yla Anayasa\u2019n\u0131n 98\u2019inci ve \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn 104\u2019\u00fcnc\u00fc Maddeleri gere\u011fince Meclis Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etti.\u00a0<\/p>\n<p><strong>AYAN, \u00d6NERGE\u00a0GEREK\u00c7ES\u0130NDE\u00a0\u015eU\u00a0DE\u011eERLEND\u0130RMELERE YER VERD\u0130:<\/strong><\/p>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler E\u011fitim, Bilim ve K\u00fclt\u00fcr \u00d6rg\u00fct\u00fc (UNESCO), 1999 y\u0131l\u0131ndan bu yana 21 \u015eubat g\u00fcn\u00fcn\u00fc, uluslararas\u0131 uzla\u015f\u0131y\u0131, k\u00fclt\u00fcrel \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve \u00e7ok dillili\u011fi desteklemek amac\u0131yla \u201cUluslararas\u0131 Anadili G\u00fcn\u00fc\u201d olarak ilan etmi\u015ftir. Bug\u00fcn\u00fcn ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 Pakistan Devleti\u2019nin Bengal diline y\u00f6nelik yasaklay\u0131c\u0131 ve asimilasyoncu politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 Bengal halk\u0131n\u0131n direni\u015fine uzanmaktad\u0131r. Bengal halk\u0131n\u0131n dillerinin yasaklanmas\u0131na kar\u015f\u0131 verdi\u011fi m\u00fccadele sonras\u0131 UNESCO taraf\u0131ndan 21 \u015eubat \u201cD\u00fcnya Anadili G\u00fcn\u00fc\u201d olarak kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde tek\u00e7ilik, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7ilik etkisi nedeniyle ulus devletler; halklar\u0131n do\u011fal dillerinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, kulland\u0131r\u0131lmamas\u0131, geli\u015ftirilmemesi amac\u0131yla politikalar geli\u015ftirmektedir. UNESCO\u2019nun \u201cTehlike Alt\u0131ndaki Diller Atlas\u0131\u201d verilerine g\u00f6re ise d\u00fcnya genelinde konu\u015fulan yakla\u015f\u0131k 6.000 dilin y\u00fczde 43\u2019\u00fc korunakl\u0131 ve g\u00fcvence alt\u0131nda olmay\u0131p yok olma riski ile y\u00fcz y\u00fczedir. Bu kapsamda T\u00fcrkiye\u2019de risk alt\u0131nda olan dil say\u0131s\u0131n\u0131n 18 civar\u0131nda oldu\u011fu ifade edilmektedir. \u00d6zellikle anadilleriyle e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k ve di\u011fer kamusal hizmetlere eri\u015femeyen milyonlarca yurtta\u015f\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de y\u0131llard\u0131r ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Anadolu ve Mezopotamya co\u011frafyas\u0131 ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 dilin bir arada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 dilsel \u00e7e\u015fitlili\u011fin yayg\u0131n oldu\u011fu topraklard\u0131r. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrt\u00e7e, Lazca, \u00c7erkesce, Pomak\u00e7a, Abhazca, Romanca, Tatarca, Hem\u015fince, Ermenice gibi yakla\u015f\u0131k40 farkl\u0131 dil konu\u015fulmaktad\u0131r. Bu dilsel \u00e7e\u015fitlilik \u00fclkemizin tarihsel ve k\u00fclt\u00fcrel zenginli\u011fimizin en \u00f6nemli g\u00f6stergesidir. Ancak bu dillerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ink\u00e2r ve asimilasyon politikalar\u0131 nedeniyle yok olma tehlikesiyle de kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Bir anadilin ortadan kalkmas\u0131, o anadille ba\u011flant\u0131l\u0131 gelenek g\u00f6renek, k\u00fclt\u00fcr ve toplumsal haf\u0131zan\u0131n da yitip gitmesi anlam\u0131na gelmektedir<\/p>\n<p>Bug\u00fcn bir\u00e7ok \u00fclkede 21 \u015eubat D\u00fcnya Anadil g\u00fcn\u00fc etkinlikleri yap\u0131l\u0131rken, farkl\u0131 dillerin, k\u00fclt\u00fcrlerin korunmas\u0131 vurgulan\u0131rken ayn\u0131 zamanda bir\u00e7ok dil yok olmakta, yasaklanmaktad\u0131r. Yok, edilmek istenen, yasaklanan, \u00e7o\u011fu zaman su\u00e7 unsuru olarak dava dosyalar\u0131na giren dillerden biri de K\u00fcrt\u00e7edir. Farkl\u0131 dillerin ve k\u00fclt\u00fcrlerin bir arada ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, bu dilleri ya\u015fatmak, e\u011fitim dili olarak kullanmak, anayasal g\u00fcvence alt\u0131na almak sosyal devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n bir gere\u011fi iken bug\u00fcn binlerce y\u0131ll\u0131k bir tarihe sahip K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n, anadili olan K\u00fcrt\u00e7e \u2019ye y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirilen sald\u0131r\u0131lara her g\u00fcn bir yenisi eklenmektedir. K\u00fcrt\u00e7e yay\u0131n yapan gazeteler iktidar taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan KHK\u2019ler ile kapat\u0131lm\u0131\u015f, K\u00fcrt\u00e7e kitaplar yasaklanm\u0131\u015f, K\u00fcrt\u00e7e e\u011fitim veren kurumlar\u0131n kap\u0131lar\u0131na kilit vurulmu\u015ftur. K\u00fcrt dili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc bir yandan bask\u0131 ve yasaklanmalarla yok edilmek istenirken, di\u011fer yandan her se\u00e7im d\u00f6neminde K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n oylar\u0131n\u0131 almak i\u00e7in h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan propaganda arac\u0131 haline getirilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Mahkemeler, hapishaneler ve hastaneler gibi kamu hizmetlerinde anadilinde hizmet verilmemektedir. Anadilinde e\u011fitim ve kamusal hizmetlere eri\u015fim, bireysel bir hak olman\u0131n \u00f6tesinde, halklar\u0131n kimliklerini ve k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruman\u0131n temel ko\u015fuludur. Uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler bu hakk\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131rken, T\u00fcrkiye bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ya taraf olmam\u0131\u015f ya da uygulamada gere\u011fini yerine getirmemi\u015ftir. Avrupa Konseyi\u2019nin B\u00f6lgesel ve Az\u0131nl\u0131k Diller \u015eart\u0131\u2019na kat\u0131lmam\u0131\u015f, BM Medeni ve Siyasi Haklar S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin az\u0131nl\u0131k haklar\u0131na dair 27. maddesini i\u00e7 hukukta i\u015fletmemi\u015ftir. Ayr\u0131ca, BM \u00c7ocuk Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin anadil ve kimlikle ilgili 17, 29 ve 30. maddelerine koydu\u011fu \u00e7ekinceleri kald\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle \u00e7ocuklar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel kimlikleri ve e\u011fitim haklar\u0131 anayasal g\u00fcvenceye al\u0131nmam\u0131\u015f, uygulamada ise k\u0131s\u0131tlamalar devam etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>K\u00fcrt sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne dair somut ad\u0131mlar\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bug\u00fcnlerde yurtta\u015flar\u0131n temel taleplerinden biri K\u00fcrt\u00e7enin \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Toplumsal uzla\u015f\u0131 ve ortak bir gelecek i\u00e7in dilin \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirilmesi bu s\u00fcre\u00e7te at\u0131lacak en temel ad\u0131mlardan biri olmaktad\u0131r. Bu kapsamda; T\u00fcrkiye\u2019de yok olmakla y\u00fcz y\u00fcze kalan dillerin gelece\u011finin kurtar\u0131lmas\u0131, Anadili hakk\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engellerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131, K\u00fcrt\u00e7enin e\u011fitim ba\u015fta olmak \u00fczere ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda ya\u015fat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla Mecliste ara\u015ft\u0131rma komisyonu kurulmas\u0131n\u0131 arz ederim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Halklar\u0131n E\u015fitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) \u015eanl\u0131urfa Milletvekili Dilan Kunt Ayan, 21 \u015eubat &#8220;Uluslararas\u0131&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-5511","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gundem"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberadmin.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5511","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberadmin.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberadmin.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberadmin.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberadmin.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5511"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/haberadmin.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5511\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberadmin.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberadmin.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberadmin.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}